تبلیغات
مصباح 133

مصباح 133
وبلاگی كاملا متفاوت با موضوعات مذهبی ، فرهنگی و اجتماعی برای كسانی كه به دنبال موفقیت و پیشرفت هستند


تواضع و فروتنی

 از راهکارهای موثر پیامبر اکرم(ص) برای برقراری صمیمیت و دوستی، تواضع و فروتنی است. از عوامل گریز انسانها از یکدیگر، سرکشی و تکبر و خودخواهی و خودبینی است. بر این اساس، فروتنی، خاکساری و تواضع، مایه دوستی و مهر و صمیمیت است...


از راهکارهای موثر پیامبر اکرم(ص) برای برقراری صمیمیت و دوستی، تواضع و فروتنی است. از عوامل گریز انسانها از یکدیگر، سرکشی و تکبر و خودخواهی و خودبینی است. بر این اساس، فروتنی، خاکساری و تواضع، مایه دوستی و مهر و صمیمیت است.
نخستین نکته در تواضع، آن است که انسان گمان نکند با تواضع، خود را تحقیر کرده و شخصیت خویش را خوار شمرده است، بلکه تواضع مایه سربلندی و عزت در پیشگاه الهی است; زیرا عمل کردن به فرمان اوست. در نظر مردم نیز همین گونه است به این دلیل که آنها تواضع را نشان عظمت و بزرگی شخصیت و بلندی روح انسان می دانند. پیامبر خدا(ص) می فرماید: «همانا تواضع مایه رفعت و بلندی مقام است. پس تواضع کنید تا خداوند شما را رفعت دهد.» در فرهنگ اسلامی، هر کار خیری باید برای خدا و با نیت خالص باشد تا پیامدهای لازم و مثبت را داشته باشد. تواضع نیز چنین است. پیامبر خدا فرموده است: «هر که برای خدا تواضع کند، خداوند او را رفعت دهد.» در گفتاری دیگر، پیامبر خدا(ص) درباره تواضع می فرماید: «کرامت به تقوا و شرف به تواضع و بی نیازی به یقین است.»  در مقابل تواضع که مایه رفعت است، تکبر مایه افتادگی و پستی است. در حدیث نبوی آمده است: «هر که برای خدا فروتنی کند، خدایش او را رفعت دهد و هر که تکبر کند و گردن افرازد، خدایش او را پست کند.» نقطه مقابل تواضع، گاهی تکبر(گردن کشی و خودبزرگ نمایی) و گاهی تجبر(بزرگی فروختن و اعمال قهر و زور) است. خداوند هیچیک از این دو برخورد را از بنده اش نمی پذیرد و چنین بنده ای را کیفر می دهد. همان گونه که رسول خدا(ص) فرموده است: «هر کس فروتنی کند، خدایش رفعت و بلندی مقام دهد و هرکس بزرگی فروشد، خدایش درهم شکند.» در شرایط نابرابر اجتماعی که برخی احساس برتری دارند و خود را حاکم بر دیگران می پندارند، محصول طبیعی این شرایط، فخرفروشی و تکبر و خود بزرگ بینی است. پیامبر اکرم(ص) هم راه درمان و هم راه پیش گیری را ارائه کرده است: «خداوند به من وحی فرستاد که فروتنی کنید تا کسی بر کسی افتخار و کسی بر کسی تعدی نکند.»  یکی دیگر از آثار مثبت تواضع، در امان بودن از حسادت دیگران است، زیرا انسان متکبر و خودخواه به طور طبیعی مورد کینه و بی مهری و دشمنی دیگران است و به دلیل خصلت ناپسند تکبر، همگان آرزومند محرومیت او از امکانات هستند. شخص متواضع، با بهره مندی از خصلت تواضع، هر چند از نظر مالی چیزی به مردم ندهد، ولی ارتباط فروتنانه او با دیگران، زبان آنان را نگه می دارد و اخلاق خوب که به صورت تواضع نمایانگر شده است، سپری می شود تا او را از گزند حسادت دیگران مصون بدارد. آنچه گفته شد در این سخن پیامبر اکرم(ص) آشکار است که فرمود: «هر انسانی که از نعمتی بهره مند است، در معرض حسادت است; مگر آنکه اهل تواضع باشد.» نکته دیگر در زمینه ارزشمندی تواضع آن است که نباید کاربرد تواضع و فروتنی فقط در شرایطی باشد که انسان نتواند اهل تکبر و اعمال زور باشد، بلکه در موقعیتی که زمینه و ابزار مناسب برای اعمال زور و تکبر وجود دارد، تواضع بسیار ارزشمند است. به بیان دیگر، تواضع گاهی اضطراری و قهری است و آن زمانی است که انسان گزینه ای غیر از فروتنی ندارد: مانند مواردی که انسان، دستش از همه چیز و همه جا کوتاه است و چون هیچ راهی برای تکبر ندارد، به ناچار اهل تواضع می شود. گاهی تواضع اختیاری و انتخابی است و آن در شرایطی است که انسان با بهره مندی از زمینه و ابزار و امکانات مناسب برای تکبر، خودش از روی اختیار تواضع را انتخاب می کند. اینجاست که این عمل، برترین کارهاست; همان گونه که پیامبر خدا(ص) فرموده است: «بهترین کارها سه چیز است: تواضع به هنگام دولت(یعنی هنگام بهره مندی از قدرت  و موقعیت و امکانات) عفو و بخشش به هنگام قدرت و بخشش بدون منت.» از آنچه گفتیم روشن شد که تواضع، این خصلت ارزشمند انسانی، مراتب و درجاتی دارد و بهترین آنها آن است که انسان در اوج بی نیازی و قدرت و موقعیت و با بهره مندی از امکانات، متواضع باشد. پیامبر خدا(ص) می فرماید: «با فضیلت ترین مردم کسی است که در حال ثروتمند بودن، زاهد باشد و در موقعیت توانمندی، اهل انصاف باشد و در حال قدرت، بردباری پیشه کند.» در کلام دیگر پیامبر اکرم(ص) فرمود: «خوشا به حال کسی که بدون هیچ کاستی، اهل تواضع باشد.» در کلمات پیامبر اکرم(ص) در مواردی به صورت خاص به تواضع سفارش شده است; از این موارد، تواضع در برابر کسی است که در حق انسان نیکی کرده است. پیامبر خدا می فرماید: «هر که با تو نیکی کند، با وی متواضع باش، هر چند برده حبشی باشد.» مورد دیگر، تواضع در فضای آموزشی است. هم معلم در برابر شاگرد و هم شاگرد در برابر معلم باید تواضع کند. تواضع دانش پژوه در برابر آموزگار چنان نیاز به سفارش ندارد; زیرا استاد و معلم حقی بر گردن دانش آموز دارد و گوشه ای از این حق با فروتنی جبران می شود، ولی تواضع استاد در برابر دانش آموز، یک تواضع انتخابی است و جز با معیارهای اخلاقی در سطح بالا نمی توان توجیه کرد که انسان به دیگری چیزی بیاموزد و در برابرش فروتن و خاکسار نیز باشد. رسول خدا(ص) می فرماید: «با استاد و یا شاگرد خود متواضع باشید و از دانشمندان سرکش مباشید.» مورد دیگری که انسان شایسته است اهل تواضع باشد، در برابر فقیران و تهیدستان است. پیامبراسلام می فرماید: «فروتنی کنید و با مسکینان همنشین شوید تا در پیشگاه خدا بزرگ باشید و از کبر  خارج شوید.» تواضع مانند هر خصلت و ویژگی اخلاقی نشانه هایی دارد. این نشانه ها هریک بیانگر تواضع در بخشی از زندگی است; برای نمونه، در ارتباط با زیردستان، گاهی تواضع خود را با هم غذا شدن با آنان نشان می دهد. پیامبر اکرم(ص) می فرماید: «غذا خوردن با خدمتکار، از فروتنی است.» و گاهی همنشینی با مسکینان نشانه تواضع است; همان گونه که رسول خدا(ص) فرموده است: «فروتنی کنید و با مسکینان همنشین گردید تا در پیش خداوند بزرگ باشید و از کبر رها شوید.» و در گفتاری دیگر فرموده است: «همنشینی با فقیران از تواضع است.» برخی خصلتهای نیکو، علت و زمینه ساز خصلتهای نیک دیگر است. زهد از خصلتهایی است که در پرتوی تواضع به دست می آید، همان گونه که پیامبر اکرم(ص) می فرماید: «تا متواضع نباشی، زاهد نباشی.» شاید سر این گفته پیامبر خدا این باشد که انسان متواضع در حقیقت، دنیا و تعلقات آن را مایه افتخار و فخر نمی بیند و به تعلقات دنیایی بی اعتناست و این در ژواقع همان زهد و دل نبستن به دنیاست. پس در دل تواضع، زهد نهفته است. در حدیثی دیگر، پیامبر اکرم(ص) تواضع را از نشانه های عقل دانسته و فرموده است: «عاقل آن است که با سبک سر، بردباری کند و از ستمگر در گذرد و با زیردستان تواضع کند و از بالادستان در راه نیکی سبقت جوید.»



طبقه بندی: مکارم الاخلاق،
برچسب ها: تواضع، فروتنی، صمیمیت، دوستی،
[ دوشنبه 1390/06/14 ] [ 04:18 بعد از ظهر ] [ مسعود بهرامی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

موضوع وبلاگ:مذهبی،فرهنگی،اجتماعی

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم

اللهم کن لولیک الحجه بن الحسن (عج)
صلواتک علیه و علی آبائه،فی هذه الساعه
وفی کل الساعه،ولیا و حافظا،وقاعدا و ناصرا
ودلیلا وعینا،حتی تسکنه ارضک طوعا،وتمتعه
فیها طویلا

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم

از اینکه از وبلاگم دیدن می کنید ممنونم
لحظات خوب و خوشی را برای شما آرزو می کنم.
نویسندگان
نظر سنجی
نظر شما درباره این وبلاگ چیست؟







موضوعات وب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب